Als ik naar Henk kijk, zie ik nog altijd de man die hij ooit was. Ik zie een man die oogt als Henk, klinkt als Henk, voelt als Henk en ruikt als Henk. Hierdoor zien mijn ogen de Henk 2.0 van vandaag niet. Zij zien gewoon Henk (1.0). Maar als hij beweegt, praat, huilt of lacht, als hij iets doet of ergens mee bezig is, als hij bang, angstig of onzeker is, dan is daar direct het besef dat Henk Henk niet meer is. En bam, dan is daar direct ook de intense pijn van het verdriet en het verlies. De rauwe pijn van de rouw die blijft en die niet meer over gaat.
Mijn ogen, hart en hoofd zien Henk. En tegelijk zien ze Henk niet. Dat is de onzichtbare pijn van levende rouw / levend verlies. Hoogleraar Manu Keirse beschrijft rouw bij levend verlies als volgt: “chronisch verdriet, leed dat permanent aanwezig is. Soms treedt het meer naar de voorgrond, soms speelt het op de achtergrond. Het verdriet, dat onzichtbaar is, dat niemand ziet, blijft voortduren. De omgeving ziet dat na een tijd niet meer, omdat het – in ons geval NAH – niets nieuws meer is.”
Er treedt bij mij continu kortsluiting op tussen mijn ogen die nog steeds (de oude) Henk zien en mijn hoofd dat beter weet. Denken Henk te zien, zorgt er ook voor dat ik hem nog altijd voor vol aanzie. En dat zorgt er vervolgens weer voor dat ik hem regelmatig overvraag. Het zit – ook na 5,5 jaar – nog zo in mijn systeem gebakken dat Henk alles kan, begrijpt en oplost. Dat dat niet meer zo is, brengt iedere keer verdriet en de pijn van verlies. Een rouw die niet meer overgaat. Bij mij én bij Henk.
Mijn verdriet uit zich o.a. in:
- weinig of soms zelfs niet eten (maar wees gerust ik zorg altijd voor voldoende vezels, vitamines en mineralen);
- veel en fanatiek sporten (om maar niet te hoeven voelen en bovendien: een moe lijf brengt mij sowieso altijd een leeg hoofd);
- mijzelf begraven in mijn werk (afleiding zoeken om geen verdriet te voelen);
- me in mijzelf terugtrekken, rust, leegte en stilte zoeken (op die momenten ben ik niet de beste dochter of vriendin, er is dan simpelweg geen ruimte voor anderen);
- de natuur opzoeken, veel lopen, wandelen, fotocamera mee (op zoek naar stilte en naar leegte).
Gelukkig komt de rouw in golfbewegingen en zijn er ook momenten van lol en plezier, van genieten en van (klein) geluk. Een dagje met Henk met de Mazda op pad. Samen naar een concert. Gezellig lunchen met mijn ouders. Mooie gesprekken met vrienden. Maar altijd pakt mijn leven ook weer die andere golf, die van verdriet, vaak op een moment waarop ik het niet verwacht. Tijdens een concert van één van mijn favoriete bands bijvoorbeeld zo geraakt worden door de emotie van de muziek dat de tranen over mijn wangen rollen. Een herinnering zien op Facebook. Onbegrip van anderen. Of ineens een glimp van Henk (1.0) zien en me realiseren dat het leven dat wij hadden, echt nooit meer terugkomt. Dat dromen geen werkelijkheid meer zullen worden.
De trein van mijn leven dendert intussen door, maar rijdt over een ander spoor, door een wereld die ik niet (her)ken. Een wereld die soms vertrouwt en veilig voelt, maar soms ook heel eenzaam en vijandig lijkt. Lieflijke landschappen, diepe ravijnen, zon, regen, warmte, kou, sneeuw en ijs wisselen elkaar af. En net als ik denk dat mijn trein op de goede route zit, moet hij toch via een omweg zijn pad vervolgen.
Ik ben nog steeds bezig om mijn weg door mijn leven opnieuw uit te vinden, opnieuw te ontdekken wie ik ben, wat ik wil, wat ik belangrijk vind, waar ik blij van word, waar ik naar toe wil en wat ik wil bereiken. Ik leer nog iedere dag om vol verwondering en met compassie naar mijn leven te kijken. Ik heb onvermoede talenten in mijzelf ontdekt en merk dat ik (veer)krachtiger ben dan ik ooit had gedacht. Ik heb geleerd dat verdriet er vanaf nu bij hoort, dat het met mij meereist als een stille, trouwe metgezel. Ik heb ontdekt dat ik er niet bang voor hoef te zijn en er niet voor weg hoef te lopen. Ik heb namelijk ervaren dat na elke regenbui de zon weer zal gaan schijnen.
Rouwen is…. een onvoorspelbare reis over onbekend terrein.
Citaat van mijzelf, ©deverliescoach, april 2020
De wondere wereld van NAH 
Respect Ellen hoe jullie dit samen toch allemaal doorstaan en fijn dat jullie naar de Peppers zijn geweest.