Auteur: Ellen den Boef

In onze eerste jaren samen gingen we in de zomer altijd met onze, inmiddels 35 jaar oude, “grande dame” (Mazda MX5) op vakantie. Meestal naar Frankrijk, één keer met de autotrein vanuit Duitsland naar Italië. Tentje mee, koffer op het bagagerek en de kofferbak tot op de millimeter nauwkeurig ingepakt. We prikten een bestemming op de kaart, reden met een Michelin routeboek op schoot, en kozen ter plekke een camping uit. We bleven een paar dagen, verkenden de omgeving en zochten dan weer een volgende bestemming uit.

Op één van die vakanties, tijdens een tussenstop van een paar dagen in de Morvan op de terugweg vanuit de Auvergne, ontstond onze droom van een eigen plek in Frankrijk. Het liefst in de Puy-de-Dôme, de regio die in die zomer ons hart gestolen had. De zomer daarop gingen we terug naar de Puy-de-Dôme. Onze huizenjacht was begonnen. Slechts een paar maanden later vonden we ‘onze fijne plek’. Weer een paar maanden later waren we officieel huizenbezitter in een klein gehuchtje in Frankrijk.

In de jaren die volgden, brachten we meerdere vakanties per jaar door in ons eigen huis. We reden er in 1 dag naar toe, niet meer met de Mazda, maar met een stevige 4×4 met flink wat bagageruimte. Ook de kat mocht mee, eerst Tommy en later Plof. Ik dacht nog wel eens vol nostalgie terug aan onze vakanties van weleer, met cabrio en tentje, min of meer op de bonnefooi. Maar genoot ook met volle teugen van ons Franse leven, de omgeving die nooit verveelde en de vele vrienden die we daar leerden kennen. In 2019 kwam de Franse trein abrupt tot stilstand, NAH gooide roet in het eten, het huis werd verkocht, lieve vrienden gedag gekust.

Terug in Nederland moesten we een nieuw vakantieritme opbouwen. De eerste jaren bleven we thuis. Dagtochtjes met de Mazda werden afgewisseld met relaxen in de tuin, of een rondje op de fiets. De laatste 2 jaar toerden we langs B&B’s in Nederland, uiteraard met de Mazda, met tussendoor steeds een dagje in ons eigen huis.

Dit jaar wordt een soort combi van 2 vakantie-werelden. Voor het eerst sinds 2019 gaan we op vakantie in ‘onze’ regio. Voor het eerst sinds die eerste vakantie in de Puy-de-Dôme doen we dat met de Mazda. En Plof? Die mag natuurlijk mee! Plof in de cabrio…. voor mijn gemoedsrust hebben we dat vooraf toch maar een keer uitgeprobeerd. Plof snuffelde zijn snorharen alle kanten op, keek zijn ogen uit en plofte uiteindelijk languit neer. Proefrit geslaagd!

Terwijl we al volop plannen maken, schieten de herinneringen door mijn hoofd. In gedachten zie, voel, proef en ruik ik de regio die nog steeds als thuis voelt. Ik hoop er straks in een combi van nieuw en vertrouwd de magie van weleer weer te vinden.

Het duurt nog even voor het zover is. En ik vind het best spannend om terug te gaan naar een omgeving die zo veel voor ons betekent heeft. Die fijne plek, waar we onszelf ooit zagen gaan wonen. Ik hoop dat het zoete van de herinneringen overheerst, maar realiseer me dat het bij vlagen ook best emotioneel kan zijn.

Na zijn herseninfarct moest Henk zichzelf opnieuw uitvinden. Hij begon aan een ontdekkingsreis naar Henk 2.0. Want wat ooit zo gewoon voor hem was, bleek ineens een krachttoer van jewelste. En wat vroeger niet in zijn woordenboek voor zou komen, is nu dagelijkse realiteit.

Zelfs na 8,5 jaar is Henk 2.0 nog steeds een vreemde voor hem. Iemand die hij eigenlijk helemaal niet wil leren kennen. En waar hij het liefst met een grote boog omheen zou willen lopen.

Niet gek dus dat hij bijna continu achterom kijkt, op zoek naar zijn oude, vertrouwde “ik”. In de hoop dat die achter hem voor het grijpen ligt, of hem op zijn minst als een trouwe schaduw volgt. Hij zoekt, kijkt, roept, schreeuwt en vraagt “Henk waar ben je nou?”. Zonder Henk, zonder de man die hij ooit was, is hij verloren in een wereld die niet langer bekend en vertrouwd voelt.

Hij knokt, hij traint, hij daagt zichzelf uit en blijft maar doorgaan, blijft proberen, blijft zoeken. Opgeven is geen optie en stilstand is achteruitgang. Twee uitspraken, die samen zijn dagelijkse motto vormen.

Ik zie hem worstelen. Niet alleen met een lichaam dat niet als zijn lichaam voelt. Maar ook met alle niet zichtbare gevolgen. Kwartjes die traag vallen. En dat voor een razendsnelle denker. (Te) vaak een hele middag slapen, om alle prikkels te verwerken, een kapot brein de broodnodige rust te gunnen. En dan met een nog net zo lege batterij wakker worden. Totaal niet uitgerust zijn. Net voldoende energie hebben om te eten en daarna gelijk zijn bed in te duiken.

Formule 1 of een etappe van de Tour de France willen kijken. En halverwege af moeten haken omdat zijn ogen het beeld niet meer bij kunnen houden. En zijn hersens alle prikkels niet meer kunnen verwerken. En dan een week later ineens wel de hele race kunnen kijken én tegelijkertijd op een 2e scherm de rondetijden bij kunnen houden. Er is geen peil op te trekken. Ook dat is Henk 2.0.

Op het laatste moment een feestje af moeten zeggen of toch niet naar dat concert kunnen gaan. Omdat er die dag te veel gebeurd is. Het kapotte brein overuren draait. Hij letterlijk misselijk is van vermoeidheid en overprikkeling. Ineens midden in een gesprek opstaan en naar huis willen omdat zijn brein het simpelweg niet meer trekt. Of niet naar die verjaardag kunnen, maar wel naar de Red Hot Chili Peppers in het Goffertpark. Leg dat maar eens uit aan iemand die geen hersenletsel heeft.

Zo veel willen, maar nog maar zo weinig kunnen. Emoties die niet meer te regelen zijn. Ineens heel boos worden. En dat na 5 minuten vergeten zijn. Of zo verdrietig dat hij ontroostbaar is. In paniek zijn als hij mij niet ziet. Alleen rustig worden van mijn stem of mijn geur. Net als een kind heel puur en goudeerlijk kunnen reageren. Ook dat is Henk 2.0.

Ik leer hem steeds een beetje beter kennen en kan hem ook steeds beter ‘lezen’. Maar ook ik sta nog regelmatig voor verrassingen. Of word op het verkeerde been gezet door een brein dat kapot is. Dat ineens een andere route kiest of een grote omweg neemt. Ook voor mij maakt NAH van Henk 2.0 soms nog een grote onbekende. Die dingen doet of zegt waar ik met mijn verstand niet bij kan. Laat staan hoe dat voor Henk moet zijn. Het is immers zijn brein dat ineens besluit een eigen koers te varen, dat zich niet laat sturen en waar NAH heer en meester is over de wegenkaart, Google Maps, het stuur én het gaspedaal.

Meerdere keren per dag wordt Henk door NAH keihard teruggefloten. Als je dat weet, is het ineens een stuk beter te begrijpen dat Henk wel eens anders kan reageren dan je zou verwachten. Of dan je van hem gewend bent. Als dat zo is, realiseer je dan dat NAH op dat moment de regie heeft overgenomen. En heb begrip en wees een beetje lief voor hem.

Twaalf jaar geleden, een zonnige warme dag in juni. Een mooie cabrio, taart en champagne. Vrienden en familie. Informeel, klein, intiem, helemaal “wij”. En inderdaad toch die witte jurk, al riep ik vooraf met klem dat ik daar écht niet voor zou kiezen.

Iets jonger dan nu, maar ook toen al lang niet meer ‘piep’. Wel vol vertrouwen. In ons, in onze toekomst, in onze liefde en onze dromen.

Nu 12 jaar later, een ander leven in een wondere wereld. Maar nog steeds veel vertrouwen, in ons en in onze liefde. Dromen vervaagden, anderen ruw verstoord door de rauwe werkelijkheid. We overleefden rollercoasters en gingen door diepe dalen. We hielden elkaar stevig vast. Hadden vaak aan 1 woord genoeg, maar spraken soms ook ineens ieder een andere, onbegrijpelijke taal.

Samen waren we altijd al sterk, en samen werden we de afgelopen jaren alleen maar sterker. We zeiden allebei “ja”, volmondig, en zonder aarzelen. We dachten dat we samen de hele wereld aan konden en hadden geen idee wat ons te wachten stond. NAH bracht storm, regen, woeste zeeën, huizenhoge golven. Maar ook dat ene dansje in de regen. Die glimlach van geluk, een blije blik in Henk’s ogen. De zon die nog steeds best vaak schijnt. Samen huilen om wat niet meer kan, maar ook genieten van wat er nog wel is. Koesteren van klein geluk. Soms struikelen maar altijd opstaan en weer doorgaan.

Leven met NAH, sickness in plaats van health, we hadden het 12 jaar geleden nooit kunnen bedenken. En toch was het er ineens. Het bleef, en ging maar niet weg. In al het verdriet, de rouw, het gemis, bracht het mij ook groei. Als mens en als professional. Ik ging schrijven, eerst voor vrienden en familie, toen besloot ik er een blog van te maken. En nu is er zelfs een boek. Ik deed een opleiding tot rouw- en verliescoach en heb daar ook in mijn dagelijkse werk als HR Manager veel profijt van. Ik werd mantelzorger en raakte betrokken bij Stichting Mantelzorgelijk. Ik ging TRX-groepslessen geven en sta inmiddels meerdere keren per week voor de groep.

Vandaag was een mooie dag vol dierbare herinneringen. We maakten er een klein feestje van, met pap en mam, champagne en een tafel vol heerlijke hapjes. Over een half jaar een nieuwe mijlpaal in ons huwelijk. Ook dan zullen we waarschijnlijk proosten met champagne en opnieuw even stilstaan bij die mooie zonnige dag in juni.

Kijken jullie er ook zo naar uit? De dagen die langer worden, volop buiten leven en zwoele zomeravonden en luie vrije dagen in de tuin. Hoewel alle seizoenen wel ‘iets’ hebben, kan voor mij het voorjaar toch niet snel genoeg beginnen. Na maanden als een mol vooral binnen geleefd te hebben, snak ik naar buiten zijn. Maar voor het zover is, gaat eerst komend weekend de zomertijd in.

Hoewel op papier verwaarloosbaar, kan dat ene uurtje verschil er toch al voor zorgen dat mijn natuurlijke bioritme wat verstoord raakt. En ook katertje Plof is die eerste dagen altijd wat van slag en laat op ongebruikelijke tijden horen dat het tijd is voor zijn brokjes.

Voor Henk brengt de zomertijd vaak nog net wat meer uitdagingen met zich mee. Henk gedijt namelijk het best bij ritme, rust en regelmaat. In september 2018 schreef ik er al eens een blog over.

Zoals velen met (niet aangeboren) hersenletsel, heeft ook Henk moeite met veranderingen en met het verwerken van veel of van nieuwe informatie. Zijn beschadigde hersenen kunnen ook minder goed omgaan met (plotselinge) verschuivingen in het dagritme.

Dat merk ik bijvoorbeeld als we naar het theater of naar een concert gaan en hij veel later dan normaal naar bed gaat. Dit heeft een grote impact, die nog versterkt wordt door de vele prikkels die in zijn hoofd in de file staan om verwerkt te worden. Henk is tot zelfs een paar later overprikkeld, extreem moe, futloos, soms wat emotioneler, heeft weinig eetlust en gaat nog vroeger naar bed toe. Zijn ritme is duidelijk van slag.

Ook iets kleins en simpels als het ingaan van de zomertijd kan zijn ritme verstoren. Dit kan zelfs een klein jetlag effect hebben. Zijn hersenen hebben simpelweg tijd nodig om zich aan te passen. En te wennen aan de ‘nieuwe’ etenstijd en de ‘nieuwe’ bedtijd.

Al jaren droomde ik van een hout gestookte pizzaoven in de tuin. Dat begon toen we – lang geleden – op een zomerse zaterdagavond bij vrienden in Rotterdam pizza’s aten, uit hun eigen hout gestookte steenoven, zo eentje met mozaïek aan de buitenkant. Te leuk gewoon!

De droom werd in Frankrijk nieuw leven ingeblazen. Nieuwe vrienden daar bleken namelijk ook een hout gestookte pizzaoven te hebben. Ook met hen hadden we gezellige – en lekkere – pizza-avondjes. Vanaf dat moment bleef ik een latent “dat wil ik (ooit) ook” gevoel houden.

Niet dat ik nou zo’n enorme pizzafan ben, ik eet het hooguit 5-6 keer per jaar, maar vooral voor de leuk, het houtvuur, de gezelligheid, en alles wat je nog meer met zo’n oven kunt doen. Brood bakken bijvoorbeeld. En ovenschotels of stoofpotjes maken. Ik zag het in gedachten al helemaal voor me.

Zomer vorig jaar hebben wij onze achtertuin opnieuw aan laten leggen. En ineens werd mijn latente droom weer aangewakkerd. Jullie raden het natuurlijk al? Die pizzaoven kwam er! Na wat onderzoek kozen we voor een oven van Clementi. Ferry (van Oosterman Hoveniers en Bestratingen), die vorig jaar onze tuin deed, ontwierp (samen met Henk) en maakte een mooi bijpassend onderstel op wielen.

Toen de oven eenmaal klaar voor gebruik in de tuin stond, bedacht ik dat het leuk zou zijn om nu ook een pizza workshop te gaan doen. Om van een professional de fijne kneepjes van deeg maken en pizza bakken te leren. En daar dan ook gelijk zelf mee aan de slag te gaan. Ik vond een leuke workshop bij De Pizza Chef in Rotterdam. Dat leek Henk ook heel leuk. Alleen… zo’n groep, met veel geklets, gepraat, geroezemoes en veel te veel prikkels…. dat werd hem natuurlijk niet.

En dus trok ik de stoute schoenen aan. Ik mailde Joseph (De Pizza Chef), legde hem Henk’s situatie uit en vroeg of het mogelijk zou zijn om de workshop bij ons in de tuin te komen geven. Binnen no time had ik antwoord. Normaal doet hij dat niet, maar voor ons maakte hij graag een uitzondering!

En zo kregen Henk en ik een privé workshop, waarin we alles leerden over het maken, kneden en opbollen van pizza deeg, het rijzen en rijpen van het deeg, welk meel te gebruiken en hoeveel water, gist en zout er bij moest. We maakten zelf de tomatensaus en leerden het deeg te stretchen (lastiger dan je denkt) en op de pizzaschep te schuiven (oefening baart kunst). Op de pizzaschep moet het deeg nog een beetje gestretcht worden en dan kan ik het zo, hup, in 1 vloeiende beweging de hete pizzaoven in. Ook dat vergt nog wat meer behendigheid. Tijdens het bakken moet de pizza regelmatig gedraaid worden. En na slechts een paar minuten in de oven is hij al klaar.

Onze overbuurman hoorde van onze plannen en kwam gezellig een kijkje nemen en natuurlijk ook een hapje mee eten. En op de momenten waarop je 2 handen nodig had, hielp hij Henk een handje mee. Na een leuke en leerzame middag zat Henk’s hoofd vol met informatie en prikkels. Moe maar voldaan dook hij al vroeg zijn bed in.

PS: zoek je ooit iemand voor een pizza workshop of pizza catering op locatie, bijvoorbeeld voor een bedrijfsfeest of event, neem dan zeker contact op met De Pizza Chef in Rotterdam!

Vroeger was vakantie altijd zo simpel: we pakten ons kleine Mazdaatje in, tentje, gaspitje, luchtbed, inklapbaar tafeltje, stoeltjes, koffer op het bagagerek, dak open en hup… gaan. Richting Frankijk, bestemming niet helemaal bekend. Onderweg picknicken, stoppen op de eerste camping die ons aansprak. Na een paar dagen verkassen. Soms een bed and breakfast tussendoor. Twee weken zon, genieten, heerlijk eten, relaxen.

Eén keer deden we luxe: ons cabriootje ging in Duitsland op de autoslaaptrein en zo reden we, al slapend, naar Genua, waar we onze weg vervolgden richting Toscane. We eindigden onze Italiaanse roadtrip in Trieste, waar we nog een paar dagen luxe vakantie vierden in een hotel aan de kust en vervolgens de autoslaaptrein terug naar Duitsland namen.

Eén keer deden we ‘gek’. We huurden een T@b, een ieniemienie caravan, hingen deze achter onze vakantie-cabrio en reden naar de Franse Auvergne, de regio die we later “thuis” zouden gaan noemen. Deze vakantie was de start van onze huizenjacht. Een paar maanden later huurden we een gïte voor een 2e huizen-zoek-rondje. Die 2e keer waren we succesvol en vonden we ons Franse droomhuis.

Vanaf eind december 2011 brachten we iedere vakantie door in ons eigen stukje Frankrijk. De ene keer een week, soms 2 en een enkele keer een lang, maar kort, weekend. Met kater Tommy, en later Plof, en een auto vol gereedschap reden we zo’n 5-6x per jaar naar de plek die meer als thuis voelde dan ons huis in Nederland.

In september 2019 verkochten we noodgedwongen en met pijn in ons hart ons Franse (t)huis. De eerste zomers daarna maakten we in onze vakantie dagtochtjes met de cabrio. Zon op ons hoofd, wind in mijn haar en ’s middags gezellig picknicken. Tochtjes met de cabrio wisselden we af met dagjes thuis, ergens lunchen, of ritjes op de mountainbike. Een ritme waar Henk het goed op deed. Ook al miste ik af en toe het ‘echte’ vakantiegevoel van in een andere omgeving zijn, ik koos er toch voor om mee te bewegen met de flow en het ritme van Henk.

Toen ik in 2023 voor mijn werk een nachtje weg moest, teambuilding in IJmuiden, bracht de gedachte alleen thuis te zijn zo veel spanning voor Henk met zich mee, dat ik besloot voor ons een hotel te boeken. Heen en weer rijden was voor mij namelijk geen optie en zo hoefde Henk niet alleen thuis te zijn. En kon ik gewoon met het hele teambuilding programma mee doen. Henk ervaarde toen dat het eigenlijk best leuk en helemaal niet eng is om in een andere omgeving te zijn. Deze ervaring bood ons kansen voor een andere invulling van onze zomervakantie.

Wij deden ook die zomer weer toertochtjes door Nederland. Maar dit keer sliepen we tussendoor steeds een nachtje in een B&B. Ik vond het heerlijk! ’s Avonds uit eten (doen we thuis nooit), ’s ochtends het ontbijt dat voor ons klaar stond. Pure luxe en verwennerij! In 2024 deden we een 2e ronde langs B&B’s, dit keer was dat om meerdere redenen helaas minder succesvol. Eén dag reden we zelfs direct na aankomst bij de geboekte B&B linea recta terug naar huis omdat Henk een paniekaanval kreeg. Ondanks al mijn begrip en empathie was ik de hele terugrit boos en teleurgesteld tegelijk.

Ergens in november vorig jaar bracht Henk de zomervakantie voor 2025 ter sprake. Hij had een plan bedacht en wilde opnieuw een T@b huren en daarmee naar de Auvergne rijden. Ik verklaarde hem voor gek. En de dagen en weken daarna groeven we ons allebei steeds verder in ons eigen loopgraafje in.

Ik wil veel doen om Henk blij en gelukkig te maken, en ging de afgelopen jaren vaak overstag, maar dit ging mij echt 10 stappen te ver. Ik zag alleen maar beren op mijn pad, en kreeg al stress bij de gedachte. We stonden een aantal keer lijnrecht tegen over elkaar, en er vielen wat boze woorden. Maar gelukkig sloten we een compromis….. we gaan niet met een gehuurde T@b naar de camping van Roos en Eric in Gouttières, maar hebben voor 2 heerlijke weken hun gïte gehuurd.

Ik verheug me nu al op het weerzien met oude bekenden, lieve voormalige buren en Franse vrienden. En op het herontdekken van bekende en geliefde plekjes. En tegelijk ben ik bang voor alle emoties die ik ongetwijfeld zal gaan voelen. Een mix van verdriet, verlies, pijn, heimwee, maar ook van blijdschap, plezier, geluk, van “oh ja’s” en “weet je nog’s”.

Dag 2024 en welkom 2025!

Een nieuw jaar, een nieuw begin, met veel van het oude en tegelijk volop kansen voor nieuwe dromen, mooie herinneringen, lieve momenten en veel leuke dingen.

Mijn goede voornemen is klein en hanteerbaar: samen met Henk – en vooral ook voor Henk – van 2025 een fijn jaar maken.

Een paar ‘mijlpalen’ voor 2025 zijn al bekend. Henk’s contract bij TotaalVers wordt half januari bijvoorbeeld met 6 maanden verlengd. In maart gaan we samen weer een avondje naar theater De Stoep. En ergens in het eerste kwartaal verschijnt het wondere wereld boek.

In onze wondere wereld zit fijn ook in 2025 verder vooral in kleine dingen. Samen genieten van een luie zondag, vanaf het voorjaar lunchen in het zonnetje in de tuin, samen trainen in de sportschool en op de mountainbike, toertochtjes met ons bijna 35 jaar oude cabriootje, quality time met vrienden en familie. Elkaar zien en gezien worden.

2025 voelt vandaag nog als een ongeschreven boek. Ik wens je een fijn boek vol vreugde, geluk, gezondheid en magische momenten toe!